Vlambogen voorkomen: 3 maatregelen die je kunt nemen
04 mei 2020 
6 min. leestijd

Vlambogen voorkomen: 3 maatregelen die je kunt nemen

Een vlamboog is zeer hete lucht die elektriciteit geleidt. De temperatuur van een vlamboog kan oplopen tot enkele duizenden graden Celsius. Voorbeelden van vlambogen zijn bliksemontlading en elektrisch lassen. Maar ook in een groepenkast kan een vlamboog ontstaan als gevolg van bijvoorbeeld een kortsluiting.

Het verschijnsel ontstaat wanneer er voldoende spanning komt te staan op de isolerende luchtlaag tussen twee geleiders. Wanneer er voldoende energie beschikbaar is om de lucht te verhitten, zal die op een bepaald moment de elektriciteit geleiden. Als er een grote afstand tussen de geleiders is dan kan deze geleiding pas ontstaan met een hoge spanning (bliksem). Maar als er een kleine afstand is dan kan deze al ontstaan door een lage spanning (lasapparaat). Een lasapparaat is een voorbeeld van een gecontroleerde vlamboog.

vlamboog elektrisch lassenWanneer je een inductief apparaat afschakelt kan er een vlamboog ontstaan. Maar ook als er een slechte verbinding is in de stroomketen. Op het moment dat je de stroom in een spoel onderbreekt, wil de spoel de opgebouwde magnetische energie kwijt en zal er een piekspanning ontstaan. Daardoor ontstaat er een vonk tussen de contacten van de schakelaar. Alle restenergie van de spoel die nu in de vonk aanwezig is, wordt omgezet in hitte. De vonken zijn kort, maar kunnen hevig zijn.

Schroeven in een verbinding moet je altijd aandraaien met een momentschroevendraaier. In de praktijk kan een schroef lostrillen door diverse externe gebeurtenissen. Denk aan iets “simpels” zoals een deur die dagelijks meerdere keren dicht klapt. Maar ook door warmte uitzetting en inkrimping kan de schroef losraken. Het advies is dan ook om alle schroeven regelmatig te controleren en “na te trekken” met een momentschroevendraaier.

Als een schroef niet goed vast zit dan ontstaat er een slechte verbinding. Dit kan bijvoorbeeld in een losse draad in een kooiklem of in een kroonsteen. Er is in dit geval een (zeer) kleine afstand tussen de twee geleiders. En als de afstand in de loop van de tijd steeds groter wordt, blijft de vlamboog intact. Deze duren dan ook veel langer.

In bekabeling van een elektrische installatie kom je zowel seriële als parallelle vlambogen tegen.

  • Seriële vlambogen – deze komen het meest voor en ontstaan door een fout in de fase- of de nulleider. Alleen detecteerbaar met een vlamboogbeveiligingscomponent.
  • Parallelle vlambogen – deze ontstaan door een fout tussen de fase- en de nulleider. De totale stroom in het circuit stijgt afhankelijk van de belasting- en de foutimpedantie.

Bij een beschadiging in de fase of nul kan er dus een seriële vlamboog ontstaan. Terwijl als de beschadiging tussen de fase en nul is ontstaan dit een parallelle boog is. Dit ontstaat bijvoorbeeld tijdens het ophangen van een schilderij, waarbij de schroef de bedrading beschadigt.

seriële parallelle vlambogenZowel de seriële als de parallelle vlamboog kan gevaarlijk zijn. Hete lucht gedraagt zich namelijk als een negatieve weerstand. Als de lucht eenmaal in geleiding is dan daalt de weerstandswaarde van lucht bij een verdere stijging van de temperatuur. Vervolgens stijgt de temperatuur verder op het moment dat er meer stroom vloeit.

De impedantie van de installatie, inclusief de boogontlading, zorgen er voor dat de stroom onder de aanspreekwaarde van de beveiliging blijft. Een vlamboog ontstaat bij een extreme temperatuurstijging. Op het moment dat dit voorkomt bij een slechte verbinding in bijvoorbeeld een groepenkast, kan het leiden tot zulke hoge temperaturen dat er smelting en in het slechtste geval ontbranding plaatsvindt.

Door het sinuspatroon van de spanning en stroom te meten, ontdek je eenvoudig een vlamboog

Door het patroon van de sinus van zowel de spanning en de stroom te meten, zie je eenvoudig een bijzonder patroon. Een vlamboog verstoort namelijk het sinuspatroon. Door dit tijdig te signaleren kun je erger voorkomen.

Vlambogen kun je achteraf meten en herkennen aan het bijzondere patroon. Maar voorkomen dat het fenomeen ontstaat is natuurlijk beter. Je kunt bijvoorbeeld onderstaande maatregelen nemen:

  1. Kwaliteit. Gebruik A+ merk componenten. Denk hierbij ook aan de kast van de groepenkast.
  2. Vakmanschap. Zorg voor een juiste installatie van de bedrading en het gebruik van de momentschroevendraaier.
  3. Preventief. Meet en detecteer tijdens het gebruik van de installatie.

1. Kwaliteit van Componenten

In vermogensschakelaars en installatieautomaten zijn de contacten voorzien van afgesloten kamers. Deze componenten zijn eenvoudig online te verkrijgen bij bijvoorbeeld 123Groepenkast.nl. Check hier de actuele prijzen. Magnetische velden kunnen de vlamboog verdunnen en doven voordat de temperatuur te hoog oploopt. Deze componenten zijn speciaal ontwikkeld en gefabriceerd om vlambogen te bestrijden. Gebruik ook in lasdozen geen kroonsteentjes maar daarvoor geschikte lasklemmen van A+ kwaliteit.

Bestel al jouw groepenkast componenten bij 123groepenkast

2. Vakmanschap

In veel gevallen kun je beknelling en beschadiging van bedrading voorkomen door op een juiste manier te installeren. Het op een juiste manier toepassen van eindhulzen is belangrijk voor een goede verbinding met een zo laag mogelijke overgangsweerstand. Maar ook het aandraaien met geschikt gereedschap is belangrijk. Niet te strak. Maar ook niet slap. Zorg voor een juiste installatie van de bedrading en het gebruik van de momentschroevendraaier, deze zijn te verkrijgen bij 123Groepenkast.nl. Voor actuele prijzen van de momentschroevendraaier, klik hier.

3. Preventief

Vlamboog door spoelwerkingDoor de stroomvorm continue te analyseren is het mogelijk dat een vlamboogdetectiecomponent (zie hier een voorbeeld) patronen van slechte verbindingen herkent. Het apparaat zal bij een duidelijk patroon de spanning afschakelen. Maar dit geeft geen 100% zekerheid, en dat komt door verstoringen in de netstroom door elektronische apparaten. Het apparaat moet deze namelijk negeren om niet ongewenst uit te schakelen.

Branden in elektrische installaties ontstaan vaak door vlambogen of isolatiedefecten. Een aardlekschakelaar kan een seriële boogontlading bijvoorbeeld niet detecteren doordat er geen lekstroom naar aarde is. Maar ook de impedantie van de seriële boogontlading zorgt voor een lagere belastingstroom. Waardoor deze onder de aanspreekwaarde van de installatieautomaat blijft.

Bij een parallelle boogontlading is de stroom begrensd door de impedantie van de installatie en vlamboog zelf. Hierdoor blijft ook deze stroom normaliter onder de aanspreekwaarde van de installatieautomaat.

De NEN1010:2015 beschrijft in paragraaf 421.7 voor het eerst de extra bescherming tegen de effecten van vlambogen in eindgroepen. Bij een slechte verbinding, bijvoorbeeld in een lasklem of in de aansluiting van een draad op een klem, kan namelijk een vlamboog in serie met de geleider ontstaan die de bestaande beveiligingscomponenten niet opmerken.

Een vlamboogdetectiecomponent is additioneel en geen vervanger van andere beveilingscomponenten

De NEN1010 beveelt het toepassen van bijzondere bescherming in een aantal situaties aan. Zoals in bijvoorbeeld verblijfsobjecten met slaapgelegenheid, maar ook op plaatsen met extra brandgevaar. In deze situaties is het verstandig om extra beschermingsmaatregelen te nemen tegen vlambogen. Lees hier mee over vlamboogdetectie componenten.

Wij vinden het superleuk als je je reactie wilt achterlaten. Klik op de reactieknop onderaan deze pagina. Alvast bedankt.

Ps. Lijkt het je leuk om ook een artikel te schrijven, of ken je iemand die dat wil? Laat het ons weten!

Over de schrijver
Luc startte in 1991 in de installatietechniek. In 2013 is hij gestart met zijn eerste webshop in technische installatiematerialen 123GroepenKast.nl. Datzelfde jaar schreef hij zijn eerste e-boek over het aansluiten van een groepenkast. Vanuit zijn passie voor de techniek publiceerde hij meerdere kennis artikelen met als doel om de technische vakkennis op een hoger niveau te krijgen. Te vaak ziet hij in de praktijk technische installaties die zijn aangelegd met een gebrek aan technische kennis. Door de kennis terug te brengen, samen met het vakmanschap van de RegioInstallateur wordt een betrouwbare, en bovenal veilige technische installatie opgeleverd. Tegenwoordig houdt Luc zich bezig met de ontwikkeling van de RegioInstallateur en Installo.
Ed Deijkers
Door

Ed Deijkers

op 05 May 2020

Goed artikel, echter is het vermelden waard dat losse verbindingen zich meestal in de nulleiderverbindingen manifesteert, menige huisverdeler verbrand zien gaan gelukkig meestal onvolledig en vanzelfsprekend de "oude" installaties.

rene
Door

rene

op 05 May 2020

ik ben van mening, dat als je stroomketen in een spoel onderbreekt, dat je de rest energie kunt smoren d.m.v. diodes (vermogens diodes), op deze manier voorkom je eventuele vlamboog tussen de contacten van de schakelaar

Huib
Door

Huib

op 06 May 2020

Blus diode. Het zal wel moeilijk gaan bij wisselspanning. Er zijn wel transzorb.

luuk
Door

luuk

op 05 May 2020

weer een leerzaam stukje waar we wat mee kunnen en daar door alert blijven! Ga er vooral mee door.

Ronald Peeters
Door

Ronald Peeters

op 05 May 2020

goedemiddag, de merken Siemens, Hager en Schneider hebben vlamboog detecterende schakelaars die als hulp contact of als gecombineerde vlamboog detectie aardlekschakelaar zijn uitgevoerd. Deze aanbeveling is in de NEN 1010 gekomen, doordat dit soort schakelmateriaal inmiddels ontwikkeld is. Naast goed onderhoud is het in de toekomst, wanneer dit een bepaling wordt ook de bedoeling dat dit soort apparatuur in de groepenkasten/schakelkasten wordt toegepast. komen deze materialen ook in het assortiment?

Luc Lageweg
Door

Luc Lageweg

op 08 May 2020

Beste Ronald, Bedankt voor je bericht. Gezien de vele positieve reacties gaan wij dit binnenkort opnemen in ons assortiment.

arnold
Door

arnold

op 05 May 2020

Hoi Luc Allereerst bedankt voor het zeer leesbare artikel In het verleden heb ik veel apparaten en ook groepenkasten gekeurd en gecontroleerd. Juist zaken als verbindingen hebben veel aandacht nodig. Omdat bij de verbindingen van de rails naar componenten niet altijd meteen te zien is of de verbinding betrouwbaar is, maakte ik gebruik van een goedkoop meetaparaatje dat via infraroodmeting meteen de gemeten temperatuur aangeeft . Als de temperatuur al enkele graden afwijkt van de rails die enige cm verder is , is de verbinding al verdacht . Zo kan, voordat grote schade ontstaat (brand, vlambogen) , al worden hersteld . Een schakelkast kan zo snel worden gecontroleerd; ook waar eventuele warmteophoping is. Ook is het belangrijk om bij apparaten die voorzien zijn van koolborstels, deze apparaten allereerst van koolstof te ontdoen, de koolborstels te controleren(groeven,veerdruk) en collector goed te reinigen en zonodig af te draaien. Deze apparaten zijn erg gevoelig voor vlambogen bij slecht onderhoud.

Martien Bosch
Door

Martien Bosch

op 06 May 2020

Beste Luc, weer een interessant stuk over vlambogen. Gevaarlijke ontwikkeling ook bijvelen met slecht aangelegde zonnepanelen. Bij mijn broer ontdekte ik vreemde verschijnselen op zijn dakpannen in de directe omgeving waar men de zonnepanelen met elkaar had verbonden. Uiteindelijk is er een expert bij geweest die de situatie als gevaarlijk beoordeelde en terecht. Hij heeft dit laten repareren maar dat ging niet zonder slag of stoot. Uiteindelijk goed gekomen, hij was blij dat hij geen rieten dak meer had, was net voor de plaatsing van de zonnepanelen verwijderd voor dakpannen.

Henk
Door

Henk

op 07 May 2020

Zeer heldere uitleg ook voor degene die nog aan het leren is of interesse heeft in de electrotechniek

Mark
Door

Mark

op 07 May 2020

Zeer interessant artikel. Hoe weet je bij automaten of je de schroeven goed vast hebt zitten? Ik kan bij de specs niet het juiste moment vinden. Ben vaak te bang dat ik de boel "te vast" draai.

Luc Lageweg
Door

Luc Lageweg

op 08 May 2020

Hoi Mark, Bedankt voor je reactie. Mooi om te horen dat je het een interessant artikel vindt. Je kunt met een momentschroevendraaier de schroeven precies goed vast draaien. Niet te "strak" en niet te "slap". Wij gaan hier binnenkort een nieuw blogartikel over maken.

Mark
Door

Mark

op 09 May 2020

Ik kijk er naar uit! Bedankt!

Arie
Door

Arie

op 08 May 2020

ABB heeft de automaten ook al. Het zal t.z.t wel verplicht worden. Elektrische auto's , zonnepanelen, ik ben blij dat ik in het verleden altijd al A-merk (ABB) groepenkasten geïnstalleerd heb. Op cursus zijn we hier al op gewezen, maar houd vol met dit soort stukjes, veel elektriciens weten het nog niet.

Luc Lageweg
Door

Luc Lageweg

op 08 May 2020

Hoi Arie, bedankt voor je feedback. Dat is precies de reden dat wij in onze webshop 123GroepenKast.nl alleen A-merken verkopen, zoals ABB.

Peter
Door

Peter

op 11 May 2020

Super duidelijke blog! Bedankt!

Eric
Door

Eric

op 13 Jul 2020

Is dan wel jammer dat er geen gereedschap in de webshop wordt aangeboden. Zoals een momentschroevendraaier.

Reactie plaatsen