Je hoopt dat het nooit gebeurt. En je hebt vast nog nooit gehoord van een omschakelaar voor een aggregaat aansluiten op de groepenkast.
Maar met een voller stroomnet, regionale storingen en scenario’s zoals een grootschalige blackout, is het ineens verstandig om één vraag wél serieus te nemen:
Wat gebeurt er in jouw woning als de netspanning er in één klap af ligt?
De meeste mensen denken: “Dan pak ik wel een aggregaat.”
Of: “Ik heb toch een accu / thuisbatterij?”
En precies daar zit de valkuil. Want een noodvoorziening is pas een noodvoorziening als je hem veilig op je groepenkast kunt zetten, zónder risico op terugvoeding richting het net, en zónder twijfel over welke bron actief is.
In deze blog draait alles om één onderdeel dat het verschil maakt tussen “een idee” en “een werkende noodoplossing”:
Een omschakelaar, bijvoorbeeld de Hager SFT440 4-polige omschakelaar (Ga naar de HAGER SFT440).
Bij een blackout heb je grofweg twee serieuze opties
Als je bij langdurige uitval je (bijna) volledige woning wilt kunnen voeden, kom je in de praktijk uit op twee grote routes:
Optie 1: een backup-accu die je woning kan voeden
Denk aan een thuisbatterij of accusysteem met een omvormer die eilandbedrijf (off-grid) kan draaien: dus zélf een stabiel “huisnet” kan opbouwen als het openbare net wegvalt.
Pluspunten
stil
direct beschikbaar (geen brandstof)
kan automatisch omschakelen (afhankelijk van systeem)
functioneert ook in het dagelijks leven als alternatief tegen salderingsregeling & kan worden gebruikt als verdienmodel bij een dynamisch contract.
Aandachtspunten
capaciteit (kWh) bepaalt hoelang je het volhoudt
piekvermogen (kW) bepaalt wat je tegelijk kunt starten
niet elke thuisbatterij kan eilandbedrijf leveren
Optie 2: een backup-generator die je woning kan voeden
Een aggregaat (generator) kan op papier “eindeloos” draaien, zolang je brandstof hebt en het vermogen klopt.
Pluspunten
langdurig draaien is haalbaar
vaak relatief gunstig per kW
geschikt voor hoge vermogens (mits goed gekozen)
Aandachtspunten
geluid/ventilatie/plaatsing
brandstofopslag en onderhoud
spanning/frequentie kwaliteit verschilt per type
Welke je kiest, hangt af van jouw doel: hoe lang, hoeveel, en hoe comfortabel je wilt blijven draaien tijdens uitval.
Maar… bij beide opties geldt hetzelfde:
Je kunt zo’n bron niet zomaar “aan de groepenkast hangen”.
Je moet veilig kunnen kiezen tussen net en noodvoeding.
Wat heb je nodig om noodstroom veilig op de groepenkast aan te sluiten?
omschakelaar (net/0/nood)
geschikte noodbron (accu met eilandbedrijf óf aggregaat)
vaste noodaansluiting/invoer
overzicht qua keuze: hele woning vs prioriteitsgroepen (kort)
Waarom je een noodbron nooit zomaar op je groepenkast aansluit
De grootste fout is terugvoeding: dat je noodbron spanning richting het openbare net kan zetten. Dat is levensgevaarlijk voor monteurs, en het kan je apparatuur slopen zodra het net terugkomt.
Daarom moet je altijd een systeem hebben waarbij je gegarandeerd schakelt tussen:
Netvoeding
Uit (0)
Noodvoeding
Zonder overlap. Zonder twijfel. Zonder “handige trucjes”.
Let op: “ik heb een accu op de groepenkast” is vaak géén noodstroom
Dit is echt belangrijk om in je achterhoofd te houden:
Veel thuisaccu’s of hybride omvormers zijn aangesloten via de normale aansluiting op de huisinstallatie en werken prima zolang het net aanwezig is. Maar bij netuitval gebeurt vaak dit:
het systeem detecteert dat de netspanning weg is
en schakelt uit (anti-islanding / veiligheid)
gevolg: je woning blijft alsnog spanningsloos bij stroomuitval, ook met accu.
Dus: een accu die “meedraait” is niet automatisch een backup voor een blackout.
Wil je een accu wél als noodvoeding gebruiken, dan moet het systeem:
geschikt zijn voor eilandbedrijf, én
op een manier zijn aangesloten dat je installatie bij uitval los komt van het openbare net en daarna gevoed kan worden.
En dáár komt de omschakelaar om de hoek kijken.
Meer weten over Off-Grid installaties? Lees deze blog ook: Je eigen off-grid energie systeem
Meer weten over accusystemen? Lees deze blog: Accuopslag Thuis: Technische Aanpassingen in de Groepenkast
De sleutel: de Hager SFT440 4-polige omschakelaar
De Hager SFT440 is een handmatige 4-polige omschakelaar met drie standen:
I (Net) – je woning draait op het openbare net
0 (Uit) – complete scheiding (veilige tussenstand)
II (Noodvoeding) – je woning draait op accu of aggregaat (via de noodaansluiting)
Waarom 4-polig? Omdat je niet alleen de fasen, maar ook de nul gecontroleerd schakelt. In noodbedrijf wil je geen onduidelijke koppelingen of rare terugwegen.
Bekijk hier alle omschakelaars in ons assortiment: Omschakelaar
Extra praktisch voordeel: formaat van een 4-polige hoofdschakelaar
De SFT440 is qua maatvoering vergelijkbaar met een standaard 4-polige hoofdschakelaar. Daardoor is hij in veel groepenkasten netjes te plaatsen of uit te wisselen met een bestaande 4-polige hoofdschakelaar, zonder dat je kastindeling direct een verbouwing wordt.
Zo ziet het “blackout-proof” idee eruit (conceptueel)
Je maakt in feite twee duidelijke routes:
Route A — Netvoeding (normale situatie)
Net → omschakelaar stand I → meterkast → woning
Route B — Noodvoeding (blackout/stroomstoring)
Noodbron (accu met eilandbedrijf of aggregaat) → noodaansluiting/invoer → omschakelaar stand II → meterkast → woning
De 0-stand is je veilige “luchtgap”: eerst los, dan pas naar de andere bron.
Accu als backup: hoe werkt dat met de SFT440?
Als jouw accusysteem/omvormer geschikt is voor eilandbedrijf, dan kun je die in een blackout als externe bron laten werken. Belangrijk is dat die voeding via een bedoelde noodingang jouw groepenkast kan voeden, en dat het openbare net daarbij volledig is losgekoppeld.
Als jouw accusysteem op eilandbedrijf kan werken, heeft deze twee aansluitingen voor de voeding: 1 voor de standaard voeding met netspanning en 1 voor eilandbedrijf.
De SFT440 zorgt er dan voor dat je woning:
óf op net draait (stand I)
óf volledig gescheiden is (0)
óf op nood draait (stand II)
Hiermee voorkom je dat je accusysteem “in de war” raakt door een ontbrekend net, en je voorkomt onveilige terugvoeding.
Aggregaat als backup: waarom dit ook niet “even” kan
Bij een aggregaat geldt hetzelfde: je wilt nooit dat het aggregaat parallel aan het net hangt.
Met een omschakelaar:
zet je eerst naar 0
sluit je de noodbron aan op het aansluitpunt
schakel je door naar II
En bij terugkeer van het net doe je het omgekeerd: eerst 0, dan net.
Dat is precies de discipline die je wilt in een noodsituatie.
“Hele woning voeden”: realistische verwachtingen
Of je nu kiest voor accu of generator: een woning volledig voeden kan, maar het is geen magie.
Waar je vooraf over na wilt denken:
vermogen (kW): wat kan je bron continu leveren?
piekbelasting: wat gebeurt er als koelkast, pomp, inductie, etc. tegelijk starten?
duur (kWh of brandstof): hoe lang wil je autonoom kunnen draaien?
3-fase/1-fase: wat is je installatie en wat vraagt je bron?
Het goede nieuws: als je omschakeling veilig is (Met bijvoorbeeld een SFT440), kun je daarna je noodbron en belastingstrategie steeds slimmer maken.
Samenvatting: één omschakelaar, twee grote noodopties
Bij een blackout zijn er grofweg twee serieuze manieren om je woning te blijven voeden:
Backup-accu (mits geschikt voor eilandbedrijf)
Backup-generator (aggregaat)
Wat ze gemeen hebben: je moet veilig kunnen kiezen tussen net en nood.
De Hager SFT440 4-polige omschakelaar maakt dat praktisch en overzichtelijk:
net / 0 / nood
4-polig schakelen (incl. nul)
vaak netjes passend als vervanger/alternatief voor een 4-polige hoofdschakelaar
Stroomuitval is zo’n onderwerp waar je liever niet mee bezig bent. Maar als het gebeurt, wil je één ding: licht. En een oplossing die technisch klopt.
Veelgestelde vragen
Kan ik een aggregaat aansluiten op mijn meterkast?
Ja, maar niet zomaar. Je moet altijd een veilige scheiding kunnen maken tussen netvoeding en noodvoeding. Dat doe je met een omschakelaar (bijvoorbeeld net → 0 → nood), zodat je geen terugvoeding richting het openbare net krijgt.
Hoe sluit je een aggregaat aan op je woning?
Via een vaste noodaansluiting/invoer en een omschakelaar. In de juiste volgorde schakel je van net naar 0, sluit je de noodbron aan, en schakel je door naar noodvoeding. Zo blijft net en nood altijd van elkaar gescheiden.
Kun je met een generator je huis van stroom voorzien?
Ja, dat kan, mits het aggregaat voldoende vermogen levert en je installatie veilig is uitgevoerd met een omschakelaar. In de praktijk werkt het het betrouwbaarst als je vooraf bepaalt welke groepen je tijdens noodbedrijf wel en niet voedt.
Wat is het verschil tussen een omschakelaar en een hoofdschakelaar?
Een hoofdschakelaar schakelt de installatie alleen aan/uit. Een omschakelaar laat je kiezen tussen twee voedingen (bijvoorbeeld net of noodvoeding) en heeft vaak een 0-stand als veilige tussenpositie. Voor noodstroom heb je dus een omschakelaar nodig.
Waarom moet een omschakelaar 4-polig zijn?
Bij noodvoeding wil je niet alleen de fasen maar ook de nul gecontroleerd schakelen. Met 4-polig schakelen voorkom je ongewenste koppelingen en onduidelijke situaties bij het overschakelen tussen net en een externe bron.
Kan een thuisbatterij mijn hele woning voeden bij stroomuitval?
Dat kan alleen als het accusysteem/omvormer geschikt is voor eilandbedrijf (off-grid) en correct is aangesloten als noodvoeding. Veel thuisbatterijen die normaal meedraaien vallen bij netuitval juist uit en leveren dan geen stroom aan de woning.
Waarom valt mijn accu/omvormer uit als de netspanning wegvalt?
Veel systemen gebruiken anti-islanding: ze mogen bij netuitval niet blijven terugleveren en schakelen daarom automatisch uit zodra het net weg is. Met een aparte noodaansluiting en een geschikte omschakelaar kan een compatibel systeem alsnog als noodvoeding werken.
Kan ik met de Hager SFT440 makkelijk wisselen met een bestaande hoofdschakelaar?
Vaak wel. De SFT440 heeft een maatvoering die in veel groepenkasten overeenkomt met een 4-polige hoofdschakelaar, waardoor hij netjes is in te passen of uit te wisselen. Of het precies kan hangt af van de indeling en beschikbare ruimte in jouw groepenkast.
Wat gebeurt er als de netspanning terugkomt terwijl ik op noodvoeding draai?
Als je een omschakelaar gebruikt, blijft net en noodvoeding gescheiden. Je schakelt gecontroleerd terug via 0 naar Net. Daarmee voorkom je parallelschakeling en bescherm je zowel je noodbron als je installatie.
